SU BAHÇELERI / GÖLETLER

Su bahçeleri / göletler Görseli

Açıklamalar:

Su bahçeleri her zaman ilgi çekici özelliklere sahip olmuştur. Göletlerden, kaskatlı havuzlara, küçük derelerden, süz havuzlarına, çakıl taşlı ve süslü fıskiyeli havuzlardan balık yetiştirebileceğiniz havuzlara kadar bir çok farklı ölçekte su bahçesi oluşturulabilir. Havuz kalıpları, pompa, filtre, havalandırıcı ve köpürtücüler ile aydınlatma gibi gerekli teknik elemanların yanında teraslar, fıskiyeler, süs çeşmeleri, köprüler, adalar, taş basamaklar ve heykeller gibi elemanlar da farklı su bahçeleri tasarımlarına yardımcı olur. Su bahçelerinin en önemli ve en ilgi çeken ögesi ise şüphesiz içinde ve çevresinde yaşattığı çok farklı bitki türleridir.

Su içi ve su çevresi için bitki seçimi estetik duygudan çok, bilgi gerektirir. Her ne kadar su bahçeleri Nilüferler ile özdeşleşse de farklı gruplara ait birçok türü içeren su bitkisi vardır. Suda ya da çevresinde yaşayan ve yazının devamında bundan sonra ‘sucul’ olarak tanımlanan bitkiler; su içinde yaşayan bitkiler, yüzen bitkiler, derin su bitkileri, su kıyısında yaşayan bitkiler ve nilüferler olmak üzere ana gruplara ayrılırlar. İyi bir su bahçesinin, gerek içi gerekse çevresi ile eksiksiz bir görüntüye sahip olabilmesi için her gruptan bitki türüne sahip olmalı ve aralarında dengeyi sağlamalıdır.

Su içinde yaşayan su bitkileri:

Bu grup bitkiler genelde havuzun dibindeki çökeltide kök sürerler ve su üzerine çıkmaz, tamamen su içerisinde kalırlar. Oksijen üreticiler olarak da tanımlanan bu bitki grubu, su bahçesinin çalışkan elemanlarıdır. Güneş ışığı ile beraber yaprakların üretmeye başladığı oksijen, havuz içinde arıtıcı görev görürken, kökler de besin arayışı sırasında istenmeyen ve havuzun rengini bozan yosunların parçalanmasını sağlar. Yaprakları ve kökleri ile adeta filtrasyon özelliği göstererek havuz içerisinde toksik maddelerin birikmesini engeller ve yaşam ortamında ekolojik dengeyi oluşturmaya ve sürekliliğini sağlamaya çalışır. Bu özelliklerden dolayı bu grup sucul bitkilerin tercih edilme nedeninde estetik özellikler başta gelmez. Bir diğer katkısı da yumuşak yaprakları ile balık yumurtalarına barınak oluşturmasıdır. 45-60cm.lik derinlikler onlar için idealdir. 1-1.2m.den daha derine dikilmemelidirler.

Callitriche hermaphroditica, Ceratophyllum demersum, Egeria densa, Hottonia palustris, Lagarosiphon major, Myriophyllum aquaticum, Potamogeton cripus, Ranunculus aquatilis.

Yüzen bitkiler:

Bu grup bitkiler, yaprakları ile yüzebilen diğer sucul bitkilerden, suyun dibine ya da bir saksıya bağlı olmama özellikleri ile ayrılırlar. Yaprakları su yüzeyinde bulunan bitkilerin kökleri, serbestçe aşağı doğru salınır ve bir esinti ile havuz içerisinde hareket edebilirler. Bu gruptan bitkilerin görüldüğü havuzlarda su tertemizdir. Su üzerine yayılan yapraklar, güneş ışınlarının su içerisine çok az miktarda girmesini sağlar. Bu sayede yosunların yetişmesi için yeterli güneş ışığı sağlanamadığından su temiz kalırken bir yandan da asılı kökler suda beliren besin maddelerini parçalar. Bu kökler balık yumurtalarına korunak olurlar. Dikkat edilmesi gereken husus bu bitkilerin çok geniş yüzeylere yayılabilme kabiliyetleridir. Oldukça gösterşli olan bu bitkiler ılıman iklimlerde kışın su dibine batar, sıcak ilkbahar mevsiminde tekrar su yüzeyinde belirir.

Azolla filiculoides, Eichhornia crassipes, Hydrocharis morsus-ranae, Lemna minor, Lemna trisulca, Pistia stratiotes, Salvinia natans, Stratiotes aloides, Trapa natans.

Derin su bitkileri:

Bu gruptaki bitkilerin yaprakları su yüzeyinde görülür fakat kökleri su dibine ya da bir saksıya bağlıdırlar. 30-60cm. derinliklerinde süs havuzları onlar için idealdir. Nilüferler (Nymphaea) bu özelliklerdeki en bilinen türü oluştursa da çok çeşitli olması nedeni ile kendi içlerinde ayrı bir gruba ayrılmıştır. Bu grubun bitkileri sadece gösterişli çiçekleri için yetiştirilmezler, aynı zamanda oluşturduğu gölge ile suyun temiz kalmasını sağlayan ve yazın görülen yaprakları da önemlidir. Akıma karşı toleranssız olan yapraklar, su üzerinde sabit durmayı tercih ederler. Ayrıca su bahçesindeki diğer canlılara dinlenmek için zemin, balık yumurtaları için ise depo görevi gören geniş yapraklar, balıkları da balıkçıl kuşlardan korur. Bitkinin kalın rizomlarının suyun dibinde donma yüzeyinin altında kalmasından dolayı, kışın zor şartlarına uyum sağlayabilirler. Bir su bahçesi düzenlendiğinde bunun üçte biri ile yarısı arasındaki bir mesafe kadarını yapraklarla kaplamak hedeflenmelidir.

Bu gruptaki bitkilere iyi bir örnek olan Aponogethon distachyos, koyu yeşil renkli ve şerit şeklindeki yapraklarına ek olarak kokulu beyaz çiçekleri ile nilüferlerden önce belirir. İkinci bir çiçek açma dönemi ise suların soğumaya başladığı zamandır. Aponogetonlar, nilüferlerin yetişmesi için gerekli güneş ışıklarının yetersiz olduğu yerlerde önerilir.

Aponogeton distachyos, Euryale ferox, Nuphar japonica, Nuphar lutea, Nymphoides peltata, Victoria amazonica, Victoria ‘Longwood’.

Su kıyısında yaşayan bitkiler:

Kökleri, kıyıda bulunan sulu toprakta süren ya da köklerle beraber gövdelerin de suyun içinde kalabildiği su bitkileridir. Farklı türler farklı su derinliklerini tolere eder ve hangi türün hangi sığlıkta suya dikilmesi gerektiğine dikkat edilmelidir. Su bahçesinin estetik görüntüsünü oluşturan, onu çerçeveleyen ve kenarlarını yumuşatan bu gruptaki bitkiler 23 cm.den daha derin bölgelere dikilmemelilerdir.

Acorus calamus, Acorus calamus ‘Argenteostriatus’, Acorus gramineus, Alisma plantago-aquatica, Butomus umbellatus, Calla palustris, Caltha palustris, Canna glauca, Carex elata ‘Aurea’, Carex pendula, Carex pseudocyperus, Carex riparia, Colocasia esculenta, Cotula coronopifolia, Cyperus involucratus, Cyperus longus, Cyperus papyrus, Equisetum hyemale, Equisetum scirpoides, Eriophorum angustifolium, Glyceria maxima variegata, Houttuynia cordata, Houttuynia cordata ‘Chameleon’, Iris laevigata, Iris pseudacorus, Iris versicolor, Juncus effusus, Juncus ensifolius, Lysichiton americanus, Lysichiton camschatcensis, Mentha aquatica, Menyanthes trifoliata, Mimulus guttatus, Mimulus luteus, Mimulus ringens, Myosotis scorpioides, Orontium aquaticum, Peltandra sagittifolia, Peltandra undulata, Persicaria amphibia, Pontederia cordata, Ranunculus flammula, Ranunculus lingua, Sagittaria latifolia, Sagittaria sagittifolia, Sagittaria sagittifolia ‘Flore Pleno’, Saururus cernuus, Sparganium erectum, Thalia, Thalia dealbata, Thypha angustifolia, Thypa laxmannii, Thypa minima, Veronica beccabunga, Zantedeschia aethiopica.

Nilüferler:

Her ne kadar ‘Derin su bitkileri’ grubunda olsalar da, ayrı bir gruba ayrılmışlardır. Gösterişli çiçekleri kadar yaz aylarında beliren geniş yaprakları nilüferleri en çok tercih edilen su bitkisi yapar. Nilüferler kendi içlerinde tropik bitkiler ve tropik olmayanlar olarak ikiye ayrılır. Tropik bitkiler ise, gün içinde ya da geceleyin açanlar olarak ikiye ayrılır. Tropik olmayanlar, kış ikliminde, su yüzeyi donduğu durumlarda dahi korunma istemeden yaşayabilirler. Tropik olan türleri ise güneşli seralarda yetiştirmek gerekir. Güneşli ve su akımının olmayacağı ortamlar onlar için idealdir. Çiçek büyüklükleri ve renkleri türlere göre değişiklik gösterir.

Pembe: Nymphaea ‘Amabilis’; Nymphaea ‘Attraction’, Nymphaea ‘Pink Sensation’, Nymphaea ‘General Pershing’. Kırmızı: Nymphaea ‘Andreana’, Nymphaea ‘Conqueror’, Nymphaea ‘Radiant Red’, Nymphaea ‘Red Flare’. Beyaz: Nymphaea alba, Nymphaea ‘Gladstoneana’, Nymphaea odorata var. minor, Nymphaea ‘Wood’s White Knight’. Sarı: Nymphaea ‘Charlene Strawn’, Nymphaea ‘Marliacea Chromatella’, Nymphaea ‘Afterglow’. Mavi: Nymphaea ‘Blue Beauty’, Nymphaea carulea, Nymphaea micrantha. Değişken renkli: Nymphaea ‘Aurora’, Nymphaea ‘Indıana’.